مصطفى النوراني الاردبيلي

64

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خواص - كاربرد : از برگهاى ريحان ( شاهسفرم ) به‌عنوان تونيك ، مقوى ، بادشكن و كمك به تقويت هاضمه استفاده مىشود . ريحان از نظر طبيعت كمى گرم و خشك است ، باز كننده گرفتگىهاى دماغى و محلّل ورم‌هاى جميع اعضاء و براى ضعف معده و بادهاى غليظ مفيد است . عصاره آن با شكر براى دفع درد سينه و تنگى نفس و سرفه و مضمضه و جويدن آن براى زخمهاى دهان و بوييدن آن براى رفع سردرد گرم مزاجان نافع است و جوشانده 40 گرم در هزار گرم آب آن نيز براى اسهال نافع است كه خورده شود . « 1 » شاهدانه مشخصات : گياهى است يك ساله و شبيه ساير سسها . اين سس معمولًا به گياهان شاهدانه ، گزنه ، رازك ، بيد ، نعنا حمله مىكنند . اين گياه در بلوچستان مىرويد و به گياهان جنس تاج خروسى ، فلفل آبى و خارخسك حمله مىكند . در هند جوشانده اين گياه را براى رفع درد سينه مىخورند . اين نيز در همدان ديده مىشود و انگل عدس است . اين گونه گياه در بوشهر و آبادان و در يزد ( ده بالا ) و در غرب در تفريش و در دامنه‌هاى البرز بين دماوند و درياچه تالار روى گياهى جنس آويشن . خواص - كاربرد : گونه‌اى كه در بلوچستان ايران مىرويد . در مناطق خاوردور مورد توجه است . « 1 » جابر بن حيان از شاهدانه به اسم ساذروان نقل كرده است . گياهى است از تيره گزنه‌ها كه دو پايه و علفى و يك ساله است . ارتفاعش بين 1 تا 2 متر و گاهى بيشتر است . منشأ اصلى اين گياه آسياست . از گونه‌هاى مختلف شاهدانه الياف قابل استفاده در نساجى به دست مىآيد از سر شاخه‌هاى اين گياه صمغ خاصى بدست

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 1 ، ص 85 . ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ص 399 .